Көпчүлүк учурда берилүүчү суроолор

Көпчүлүк учурда берилүүчү суроолор

Пайдалуумоделге патент деген эмне?

Патент – бул интеллектуалдык менчик объектилерине кирүүчү пайдалуу моделди пайдаланууга анын ээсинин артыкчылыгын, авторлугун жана монополиялык, өзгөчө укугун тастыктоочу коргоо документи.

Патент эмне үчүн керек?

Ойлоп табуучуга патент өзүнүн пайдалуу моделин пайдалануу үчүн керек эмес. Ушул пайдалуу моделге башка кимдир бирөөнүн патенти жок болгон шартта, аны пайдаланууга анын укугу автоматтык түрдө пайда болот. Патенттин болушу анын ээсине өзүнүн укуктарын ар кандай укук бузуулардан сотко чейин жана/же соттук тартипте коргоого жана компенсация төлөтүп алууга жетишүүгө мүмкүндүк берет.Кандайдыр бирт өлкөдө алынган патент, патент жайылтылган пайдалуу моделди ушул өлкөнүн ичинде даярдап чыгарууга, пайдаланууга жана сатууга укук берет. Кайсы болбосун адам же компания пайдалуу моделди пайдаланууга уруксат ала алат. Мындай уруксаттама “лицензия” деп аталат. Мындай учурда патент ээсине лицензиялык гонорарлар төлөнөт, алардын өлчөмү лицензиялык макулдашуу менен белгиленет.

Патент берген монополиялык укук патент ээсинин өзү же анын ишенимдүү адамы тарабынан  корголууга тийиш.

Пайдалуу модель деп эмнени түшүнүүгө болот?

Кыргыз Республикасынын Патент Мыйзамында пайдалуу модель түзүлүш катары аныкталган. Пайдалуу моделдерге өндүрүштүк жана тиричиликтик арналыштагы түзүлүштөр кирет. Бул эреже катары өндүрүштүк аппаратура, буюмдар, алардын бөлүктөрү, буюмдардын топтому. Пайдалуу модель буюмдардын формасын жана бөлүктөрүнүн жайгашуусун коргойт.

Пайдалуу моделдин объектиси болуп эмне эсептелет?

Пайдалуу модель деп, эреже катары маңызы боюнча ойлоп табууга жакын, бирок техникалык деңгээли боюнча ушундай деп таанылууга мүмкүн болбогон түзүлүштөр таанылат. Бул анын ойлоп табуучулук деңгээлинин бар же жок экендигине көз карандысыз, иш жүзүндө кайсы болбосун, ал тургай эң жөнөкөй жаңы түзүлүшкө укуктук коргоо берүүгө мүмкүндүк берет.

Пайдалуу моделди мүнөздөө үчүн төмөндөгү белгилер пайдаланылат:

  • конструктивдүү элементтердин болушу;
  • элементтердин ортосунда байланыштын болушу;
  • элементтердин өз-ара жайгашуусу;
  • элементтердин же бүтүндөй түзүлүштүн  аткарылыш  формасы, атап айтканда геометриялык формасы;
  • элементтердин ортосундагы байланыштын аткарылыш  формасы;
  • элементтердин параметрлери жана башка мүнөздөмөлөрү жана алардын өз-ара байланышы;
  • элементтер же бүтүндөй түзүлүш аткарылган материал, элементтин милдетин аткаруучу чөйрө.

Пайдалуу моделге өтүнмөнү ойлоп табууга өтүнмөгө же тескерисинче кайра түзүүгө болобу?

Ооба, болот. Өтүнмө ээсинин өтүнүч каты боюнча пайдалуу моделге өтүнмөнү ойлоп табууга өтүнмөгө кайра түзүү патент берүү жөнүндө чечимди өтүнмө ээси алган күнгө чейин, ал эми ойлоп табууга өтүнмөнү пайдалуу моделге өтүнмөгө кайра түзүү – маалыматтар жарыяланганга чейин, бирок, ойлоп табууга патент берүү жөнүндө чечимди алган датадан кеч эмес жүргүзүлүшү мүмкүн.

Пайдалуу моделдин объектиси болуп эмне эсептелбейт?

Пайдалуу модель катары төмөндөгүлөр корголбойт: заттар; микроорганизмдердин штаммдары, өсүмдүктөрдүн жана жаныбарлардын клеткаларын өрчүтүү; алардын жаңы арналыш боюнча колдонулушу; илимий теориялар жана математикалык ыкмалар; чарбаны уюштуруу жана башкаруу ыкмалары; шарттуу белгилер, жүгүртмөлөр, эрежелер; акыл операцияларын аткаруу ыкмалары; алгоритмдер жана ушул сыяктуу эсептөө машиналары үчүн программалар; курулмалардын, имараттардын, аймактардын пландарынын долбоорлору жана схемалары; эстетикалык керектөөлөрдү канааттандырууга багытталган буюмдардын тышкы көрүнүшүнө гана тиешелүү болгон чечимдер; интегралдык микросхемалардын топологиялары; өсүмдүктөрдүн сорттору жана жаныбарлардын породалары; коомдук кызыкчылыктарга, гумандуулук жана абийр принциптерине каршы келүүчү, курчап турган чөйрөгө зыян келтирүүчү чечимдер.

Кандай шарттарда пайдалуу моделге укуктук коргоо берилет?

Пайдалуу моделге укуктук коргоо берилет, эгерде ал патентке жөндөмдүүлүктүн эки талабына – жаңылыгына жана өнөр жайлык колдонулуучулугуна ылайык келсе.Пайдалуу модель жаңы деп таанылат, эгерде анын маанилүү белгилеринин жыйындысы техника деңгээлинин ичинен белгисиз болсо. Техника деңгээли пайдалуу моделдин артыкчылык датасына чейин жалпыга белгилүү болуп калган, ошол эле арналыштагы билдирилген пайдалуу моделдин каражаттары жөнүндө дүйнөдө жарыяланган маалыматтарды, ошондой эле алардын Кыргыз Республикасында колдонулушу жөнүндөгү маалыматтарды камтыйт.

Пайдалуу модель өнөр жайлык колдонулуучу болуп эсептелет, эгерде аны адамдык ишмердүүлүктүн кайсы болбосун тармагында пайдаланууга мүмкүн болсо.

Пайдалуу моделге Кыргыз Республикасынын патенти башка өлкөлөрдүн аймагында күчүндө болобу?

Жок. Башка өлкөнүн аймагында пайдалуу моделдин укуктук коргоосун алуу үчүн өтүнмө ээси Кыргызпатентке ылайыктуу өтүнмө берилгенден үч ай өткөндөн кийин ошол өлкөдө арыз берүүсү зарыл.

Пайдалуу моделге Кыргыз Республикасынын патенти башка өлкөлөрдүн аймагында күчүндө болобу?

Жок. Башка өлкөнүн аймагында пайдалуу моделдин укуктук коргоосун алуу үчүн өтүнмө ээси Кыргызпатентке ылайыктуу өтүнмө берилгенден үч ай өткөндөн кийин ошол өлкөдө арыз берүүсү зарыл.

Пайдалуу моделге укукту кантип тариздөө керек?

Пайдалуу моделге укук алуу үчүн кайрылууда зарыл болгон документтердин топтому өтүнмө деп аталат.Пайдалуу моделге Кыргыз Республикасынын патентин берүүгө өтүнмө белгиленген Эрежелерге (Пайдалуу моделге патент берүүгө өтүнмө түзүүнүн, берүүнүн жана карап чыгуунун эрежелерин Кыргызпатенттин веб-сайтынан табууга болот) ылайык, Кыргызпатентке автор (авторлор), жумуш берүүчү, алардын укук мураскерлери тарабынан берилет.

Патент берүүгө өтүнмө бир пайдалуу моделге же алар пайдалуу моделдин бирдиктүү талабын канааттандыра турган деңгээлде өз ара байланышта болгон пайдалуу моделдердин тобуна тиешелүү болууга тийиш.

Пайдалуу моделге өтүнмө төмөнкүлөрдү камтууга тийиш:

  • патент берүү жөнүндө арыз (арыздын бланкын толтуруунун үлгүсү төмөндө келтирилет);
  • пайдалуу моделдин сыпаттамасы;
  • пайдалуу моделдин формуласы;
  • чиймелер жана башка материалдар, эгерде алар пайдалуу моделдин маңызын түшүнүү үчүн зарыл болсо;
  • реферат.

Өтүнмө Кыргызпатентте катталган патенттик ишенимдүү өкүл аркылуу берилиши мүмкүн. Мындай учурда өтүнмөгө өтүнмө ээси тарабынан патенттик ишенимдүү өкүлгө берилген ишеним кат тиркелет.

Өтүнмөгө өтүнмө бергендиги жана алдын ала экспертиза жүргүзгөндүгү үчүн алым төлөнгөндүгүн тастыктоочу документ же алым төлөөдөн бошотуу үчүн же анын өлчөмүн азайтуу үчүн негиз тиркелет.

Пайдалуу моделди патенттөөнүн наркы кандай?

Кыргыз Республикасынын Патент мыйзамына ылайык пайдалуу моделди патенттөө процессинде юридикалык мааниси бар аракеттерди ишке ашыргандыгы үчүн патенттик алымдар төлөнөт.Алым төлөөнүн тартиби, өлчөмү жана мөөнөттөрү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1998-жылдын 12-июнундагы №346-токтому менен бекитилип, 2016-жылдын 3-октябрындагы № 523-токтому менен өзгөртүүлөр киргизилген “Ойлоп табууларды, пайдалуу моделдерди, өнөр жай үлгүлөрүн, селекциялык жетишкендиктерди патенттөө, товардык белгилерди, тейлөө белгилерин, товардын чыккан жерлеринин аталыштарын каттоо, товардын чыккан жерлеринин аталыштарын каттоо, товарлардын чыккан жерлеринин аталыштарын пайдалануу укугун берүү жана патенттик ишенимдүү өкүлдөрүн каттоо үчүн алымдар жөнүндө жобо” менен аныкталат (Алымдар жөнүндө жобонун толук текстин Кыргызпатенттин веб-сайтынан табууга болот).

– Өтүнмө берүү                                                       15 эсептик көрсөткүчтөр

– Алдын ала эксперттөө                                       40 эсептик көрсөткүчтөр

– Каттоо, жарыялоо жана патент берүү         50 эсептик көрсөткүчтөр

Төмөндөгүдөй жеңилдиктер караштырылат: Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучулары же аларга теңелген адамдар, ошондой эле ден-соолугу боюнча мүмкүнчүлүгү чектелген, 1-топтогу майыптыгы бар адамдар алым төлөөдөн толугу менен бошотулат; жеке жактар, алардын жашаган жерине карабай, алымдын өлчөмүнөн 10% төлөшөт; коммерциялык эмес уюмдар, илимий-изилдөө мекемелерин жана жогорку окуу жайларды кошуп, алардын жайгашкан жерине карабай алымдын өлчөмүнөн 10%төлөшөт.

Пайдалуу моделге өтүнмөнү эксперттөөнүн тартиби кандай?

Пайдалуу моделге өтүнмө боюнча Кыргызпатент формалдуу жана алдын ала эксперттөөнү жүргүзөт.Формалдуу эксперттөө эки айдын ичинде жүргүзүлөт, анын жүрүшүндө зарыл болгон документтердин курамы, алардын таризделишинин тууралыгы, билдирилген чечимдин объектиге-түзүлүшкө ылайыктуулугу текшерилет. Эгерде өтүнмө Мыйзамдын талаптарына ылайык таризделген болсо, анда өтүнмө ээсине ал берилген датаны көрсөтүү менен, өтүнмө карап чыгууга кабыл алынгандыгы жөнүндө кабарлоо жөнөтүлөт.

Формалдуу эксперттөө этабы аяктагандан кийин он айдын ичинде өтүнмө боюнча алдын ала эксперттөө жүргүзүлөт, анын натыйжасында пайдалуу моделге патент берүү жөнүндө же патент берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим чыгарылат.

Пайдалуу моделдин артыкчылыгы (конвенциялык артыкчылык) Өнөр жай менчигин коргоо боюнча Париж конвенциясынын катышуучу мамлекетинде биринчи өтүнмө берилген дата боюнча белгиленет.