Жалпы маалымат

Бүгүн авторлордун, аткаруучулардын, фонограмма чыгаруучулардын жана башка автордук жана чектеш укуктар ээлеринин укуктарын жекече тартипте толук кандуу ишке ашыруу иш жүзүндө мүмкүн болбой жаткан чакта, жамаатык негизде мүлктүк укуктарды башкаруучу органдарды түзүү, чыгармаларга натыйжалуу кирүү жана аларды мыйзамдуу пайдалануу мүмкүндүгүн жаратуу менен, көрсөтүлгөн жактардын укуктарын камсыз кылган механизм болуп эсептелет. Мындай уюмдар автордук жана чектеш укук ээлери тарабынан түздөн-түз түзүлөт жана алардан алынган ыйгарым укуктардын чектеринде иштешет.

Кыргыз Республикасынын “Автордук укук жана чектеш укуктар жөнүндө” Мыйзамына (мындан ары – Мыйзам) ылайык мүлктүк укуктарды жамааттык башкаруу уюму түзүлгөнгө чейин Кыргызпатент ушул уюмдардын функцияларын жана милдеттерин аткарат.

Алардын мүлктүк укуктарын башкарууга улуттук авторлордун ыйгарым укуктары түздөн-түз укук ээлери тарабынан өз каалоосу менен жазуу жүзүндө келишим түзүүнүн негизинде Кыргызпатентке өткөрүп берилген.

Кыргызпатенттин ишинин артыкчылыктуу багыттарынын бири болуп чет өлкөлүк автордук-укук коомдоштуктары менен байланыштарды өнүктүрүү саналат.

Кыргызпатент 2005-жылдын 8-июнунда Авторлор жана композиторлор коомдорунун эл аралык конфедерациясынын (СИЗАК) туруктуу мүчөсү статусун алган.

Чет өлкөлүк авторлордун укуктары авторлордун жана укук ээлеринин мүлктүк укуктарын жамааттык башкаруучу чет өлкөлүк уюмдар менен түзүлгөн келишимдерге ылайык башкарылат.

Мындай макулдашуулар Россиянын жана Казакстандын автордук коомдору, Тажикстан Республикасынын Маданият министлигинин Автордук жана чектеш укуктар боюнча агенттиги, «MESAM» (Түркия) коому, Молдова Республикасынын “Автордук жана чектеш укуктар” Ассоциациясы, ”Аманат” Автордук жана чектеш укуктарды коргоо боюнча коммерциялык эмес уюму” (Казакстан Республикасы), “Аткаруучулардын укуктарын башкаруу боюнча Казакстан коому” жана башкалар менен түзүлгөн.

 

Автордук укук жана чектеш укуктар башкармалыгы Кыргызпатенттин түзүмдүк бөлүмү болуп саналат жана төмөнкүлөрдөн  турат:

  • инспектордук бөлүм;
  • автордук укук объектилер сектору;
  • изилдөө сектору;

Автордук жана чектеш укуктар башкармалыгынын негизги милдеттери болуп:

– Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана келишимдери менен ага жүктөлгөн ыйгарым укуктардын негизинде жамааттык башкарууга авторлордун, укук ээлеринин, чектеш укук ээлеринин мүлктүк укуктарын башкаруу;

– өзүнүн компетенциясынын чегинде илим, адабият жана искусство жаатында чыгармачылыкты өнүктүрүү үчүн укуктук шарттарды түзүүгө көмөктөшүү;

-автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин камтыган аудио, видео продукцияларына экспертиза жүргүзүүдө каракчылык белгилерин табуу;

– лицензиялык продукциялардын базарын өнүктүрүүгө көмөктөшүү;

– автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин укуктук коргоого тиешелүү маселелер боюнча укук коргоо органдары жана сот бийликтери менен өз ара аракеттешүү;

– чыгармачыл союздардын, өзүнүн ишинин мүнөзү боюнча авторлордун, чектеш укуктар ээлеринин жана укук ээлеринин арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүүгө багытталган мекемелердин жана уюмдардын өкүлдөрүн автордук укук жана чектеш укуктарды коргоо боюнча ишмердүүлүктөргө катышууга тартуу.

Башкармалык алдына койгон милдеттерге жетүүдө төмөнкү функцияларды аткарат:

авторлордун жана чектеш укук ээлеринин, автордук жана чектеш укуктар объектилерин пайдалануучулардын эсебин жүргүзөт;

– автордук жана чектеш укук объектилерин, электрондук эсептөө машиналары үчүн программаларды жана маалымат базасын кошуп, мамлекеттик каттоого өтүнмөлөрдү карап чыгат;

-автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин пайдалануу укуктарын берүү жөнүндө пайдалануучулар менен лицензиялык келишимдерди түзөт;

-автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин пайдалануучу автордук сый акы төлөөчүлөрдүн эсебин жүргүзөт;

-автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин пайдалануучулардын пайдаланган чыгармалары жөнүндө отчетторун иштеп чыгат;

– авторлордун жана чектеш укук ээлеринин мүлктүк укуктарын башкаруу боюнча чет өлкөлүк уюмдар менен кызыкчылыктарды эки тараптуу көрсөтүү жөнүндө мыйзамдарга жана макулдашууларга ылайык чыгармаларды пайдалануу үчүн сый акыларды топтоо, автордук жана чектеш укуктардын ээлерине бөлүштүрүүнү жүзөгө ашырат;

– автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин камтыган аудио-видео продукцияларына, контрафактылык белгилери аныкталган предметке экспертиза жүргүзөт;

автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин камтыган аудио-видео продукцияларына изилдөө жүргүзүү жөнүндө эксперттик бүтүм чыгарат;

– Кыргыз Республикасында автордук укук жана чектеш укуктар жаатында каракчылык деңгээлине байкоо жүргүзөт, негизги тенденцияларды үйрөнөт жана аны азайтуу боюнча сунуш киргизет;

– интеллектуалдык менчик жаатындагы укук коргоо жана сактоо маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын укук коргоо жана сот органдарынын кызматкерлерин окутууну уюштурат, окуу пландарын, программаларды, усулдук колдонмолорду иштеп чыгат.

Авторлордун жана укук ээлеринин мүлктүк укуктарын жамааттык башкаруу системасын өнүктүрүү максатында Авторлор кеңеши жана Чектеш укук ээлеринин кеңеши Кыргызпатенттин түзүлүшүндө иш алып барат.

Авторлор кеңеши жана Чектеш укук ээлеринин кеңешинин негизги функцияларынын бири авторлордун жана чектеш укук ээлеринин мүлктүк укуктарын жамааттык башкарууну жүзөгө ашыруу боюнча практикалык сунуштарды киргизүү болуп саналат.

Авторлор кеңешинин жана Чектеш укук ээлеринин кеңешинин кезектеги иши жумушчу Президиуму тарабынан

жүзөгө ашырылат.

Авторлор кеңешинин Президиумунун мүчөлөрү болуп, белгилүү кыргыз жазуучулары, акындар, драматургдары композиторлору, кинематографтары жана сүрөтчүлөрү саналат.

Чектеш укук ээлеринин  кеңешинин Президиуму белгилүү аткаруучулардан, аткаруучулардан, театр жетекчилеринен жана эфирдик жана кабелдик берүүлөрдүн берүүчүлөр саналат.

Автордук жана чектеш укуктар башкармалыгы Кыргызпатентке караштуу Авторлор кеңешинин Президиумунун жана Чектеш укук ээлеринин кеңешинин Президиумунун катчылыгынын функциясын аткарат.