Жалпы маалымат

Бүгүн авторлордун, аткаруучулардын, фонограмма чыгаруучулардын жана башка автордук жана чектеш укуктар ээлеринин укуктарын жекече тартипте толук кандуу ишке ашыруу иш жүзүндө мүмкүн болбой жаткан чакта, жамаатык негизде мүлктүк укуктарды башкаруучу органдарды түзүү, чыгармаларга натыйжалуу кирүү жана аларды мыйзамдуу пайдалануу мүмкүндүгүн жаратуу менен, көрсөтүлгөн жактардын укуктарын камсыз кылган механизм болуп эсептелет. Мындай уюмдар автордук жана чектеш укук ээлери тарабынан түздөн-түз түзүлөт жана алардан алынган ыйгарым укуктардын чектеринде иштешет.

Кыргыз Республикасынын “Автордук укук жана чектеш укуктар жөнүндө” Мыйзамына (мындан ары – Мыйзам) ылайык мүлктүк укуктарды жамааттык башкаруу уюму түзүлгөнгө чейин Кыргызпатент ушул уюмдардын функцияларын жана милдеттерин аткарат.

Алардын мүлктүк укуктарын башкарууга улуттук авторлордун ыйгарым укуктары түздөн-түз укук ээлери тарабынан өз каалоосу менен жазуу жүзүндө келишим түзүүнүн негизинде Кыргызпатентке өткөрүп берилген.

Кыргызпатенттин ишинин артыкчылыктуу багыттарынын бири болуп чет өлкөлүк автордук-укук коомдоштуктары менен байланыштарды өнүктүрүү саналат.

Кыргызпатент 2005-жылдын 8-июнунда Авторлор жана композиторлор коомдорунун эл аралык конфедерациясынын (СИЗАК) туруктуу мүчөсү статусун алган.

Чет өлкөлүк авторлордун укуктары авторлордун жана укук ээлеринин мүлктүк укуктарын жамааттык башкаруучу чет өлкөлүк уюмдар менен түзүлгөн келишимдерге ылайык башкарылат.

Мындай макулдашуулар Россиянын жана Казакстандын автордук коомдору, Тажикстан Республикасынын Маданият министлигинин Автордук жана чектеш укуктар боюнча агенттиги, «MESAM» (Түркия) коому, Молдова Республикасынын “Автордук жана чектеш укуктар” Ассоциациясы, ”Аманат” Автордук жана чектеш укуктарды коргоо боюнча коммерциялык эмес уюму” (Казакстан Республикасы), “Аткаруучулардын укуктарын башкаруу боюнча Казакстан коому” жана башкалар менен түзүлгөн.

 

Автордук жана чектеш укуктар башкармалыгы Кыргызпатенттин түзүмдүк бөлүгү болуп эсептелет жана төмөнкүлөрдөн турат:

— инспектирлөө бөлүмүнөн;

— автордук укук объектилерин каттоо секторунан.

 

Автордук жана чектеш укуктар башкармалыгынын негизги иш-милдеттери болуп төмөнкүлөр эсептелет:

— Келишимдердин жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын негизинде жүктөлгөн ыйгарым укуктарга ылайык авторлордун, укук ээлеринин жана чектеш укук ээлеринин мүлктүк укуктарын жамааттык негизде башкаруу;

— өзүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде илим, адабият жана искусство чөйрөсүндөгү чыгармачылыктын өнүгүшү үчүн укуктук шарттарды түзүүгө көмөктөшүү;

— автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин камтыган оптикалык алып жүрүүчүлөргө жана программалык камсыздоолорго, аудио-, видео продукцияларга изилдөө жүргүзүүдө контрафакттык белгилерди табуу;

— Лицензиялык продукциялардын рыногун өнүктүрүгө көмөктөшүү;

— автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин укуктук коргоо маселелерине байланыштуу укук коргоо органдары жана сот бийлигинин органдары менен өз ара иштешүү;

— өз иш-аракеттеринин мүнөзү боюнча авторлор, чектеш укук ээлеринин арасында түшүндүрүү иштерин алып барууга чыгармачыл союздар, мекемелер менен уюмдардын өкүлдөрүн автордук укук жана чектеш укуктарды коргоо ишине катышууга тартуу;

– Кыргызпатентте  автордук жана чектеш укуктар объектилерин каттоо боюнча юридикалык жана жеке тараптарга кеңеш берүү кызматтарын көрсөтөт (аймактарга байланыштуу);

– автордук укук жана чектеш укуктар чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын негиздери боюнча түшүндүрүү иштерин уюштуруу жана өткөрүү;

– автордук укук жана чектеш укуктар тармагында мыйзамдарды жакшыртуу;

– Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка иш-милдеттерди жүзөгө ашыруу.

Коюлган тапшырмаларга жетүү үчүн Башкармалык төмөндөгү иш-милдеттерди аткарат:

– автордук укук жана чектеш укуктар чөйрөсүндөгү колдонулуп жаткан мыйзамдарга ылайык пайдалануучулар менен автордук сый акылардын өлчөмүн жана лицензиялык келишимдин башка шарттарын макулдашат;

– лицензиялык келишимдердин тийиштүү деңгээлде жана өз убактысында аткарылышы үчүн контролду жүзөгө ашырат;

– маалыматтарды чогултууну (колдонулган объектилер жөнүндө отчет), чыгармалардын жалпы эл алдында аткарылышына, пайдалануучулар тарабынан автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин колдонуунун башка түрлөрү үчүн автордук сый акынын эсептелиши жана өз убагында которулушу үчүн контролду ишке ашырат;

– пайдалануучулардын дебитордук карыздарын көзөмөлдөйт;

– отчеттук документтерди даярдайт;

– сотко кайрылуу үчүн кийин Укук башкармалыгына өткөрүп берүү менен автордук укук жана чектеш укуктар жөнүндө мыйзамды бузуу фактылары боюнча керектүү материалдарды даярдайт;

– автордук укук, чектеш укуктар объектилерин, ЭЭМ, МБ жана ИМСТны кошуп, мамлекеттик каттоого өтүнмөлөрдү карайт, аларды каттоого чечимдерди чыгарат, Кыргыз Республикасынын Автордук укук жана чектеш укуктар мамлекеттик реестрине киргизүүгө жана Кыргызпатенттин расмий бюллетенине  жарыялоого маалыматтарды даярдайт;

– автордук сый акыларды бөлүштүрүү үчүн автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин пайдалануучулар берген отчетторду иштеп чыгат;

– автордук сый акыларды чогултууну жүзөгө ашырат;

— автордук укук жана чектеш укуктар объектилеринде контрафакттык белгилерди аныктоо максатында оптикалык алып жүрүүчүлөргө жана программалык камсыздоолорго,  аудио-, видео продукцияларга изилдөө жүргүзөт;

— автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин камтыган оптикалык алып жүрүүчүлөргө жана программалык камсыздоолорго, аудио-, видео продукцияларга изилдөө жүргүзүп, корутунду (маалымкат) чыгарат;

– автордук укук жана чектеш укуктар объектилерин пайдалануучулар менен маалыматтык-кеңеш берүү иштерин жүргүзөт;

–  Кыргыз Республикасында автордук укук жана чектеш укуктар объектилери камтылган аудио-видео продукциялардагы каракчылыктын деңгээлин байкайт, негизги тенденцияларды изилдейт жана аны азайтуу боюнча сунуштарды киргизет.

Авторлордун жана укук ээлеринин мүлктүк укуктарын жамааттык башкаруу системасын өнүктүрүү максатында Авторлор кеңеши жана Чектеш укук ээлеринин кеңеши Кыргызпатенттин түзүлүшүндө иш алып барат.

Авторлор кеңеши жана Чектеш укук ээлеринин кеңешинин негизги функцияларынын бири авторлордун жана чектеш укук ээлеринин мүлктүк укуктарын жамааттык башкарууну жүзөгө ашыруу боюнча практикалык сунуштарды киргизүү болуп саналат.

Авторлор кеңешинин жана Чектеш укук ээлеринин кеңешинин кезектеги иши жумушчу Президиуму тарабынан

жүзөгө ашырылат.

Авторлор кеңешинин Президиумунун мүчөлөрү болуп, белгилүү кыргыз жазуучулары, акындар, драматургдары композиторлору, кинематографтары жана сүрөтчүлөрү саналат.

Чектеш укук ээлеринин  кеңешинин Президиуму белгилүү аткаруучулардан, аткаруучулардан, театр жетекчилеринен жана эфирдик жана кабелдик берүүлөрдүн берүүчүлөр саналат.

Автордук жана чектеш укуктар башкармалыгы Кыргызпатентке караштуу Авторлор кеңешинин Президиумунун жана Чектеш укук ээлеринин кеңешинин Президиумунун катчылыгынын функциясын аткарат.